Nacionalni dan bez duvana 31. januar 2026. godine – „Svakoga dana bez duvana”

Nacionalni dan bez duvana se u Republici Srbiji tradicionalno obeležava 31. januara, ove godine pod sloganom „Svakoga dana bez duvana”.

Upotreba duvana i izloženost duvanskom dimu predstavljaju vodeće faktore rizika za nastanak brojnih hroničnih nezaraznih bolesti koji se mogu sprečiti. Svake godine više od sedam miliona ljudi u svetu prevremeno umre zbog upotrebe duvanskih i nikotinskih proizvoda i izloženosti duvanskom dimu.

Svetska zdravstvena organizacija upozorava da ne postoje bezbedni duvanski i nikotinski proizvodi, bezbedan način i nivo korišćenja ovih proizvoda, kao ni siguran nivo izlaganja njihovom dimu/aerosolu. Duvanski dim sadrži više od 7000 hemijskih jedinjenja među kojima je preko 250 jedinjenja opasnih po zdravlje kao što su cijanovodonik, ugljen-monoksid ili amonijak. Pored raka pluća, upotreba duvana povezana je sa obolevanjem od drugih malignih oboljenja kao što su: rak bešike, debelog creva i rektuma, jednjaka, jetre, pankreasa, traheje, bronha. Upotreba duvana je i faktor rizika za mnoge druge bolesti kao što su opstruktivna bolest pluća, astma, emfizem, hronični bronhitis, reumatoidni artritis, bolesti potpornog aparata zuba tj. tkiva i kostiju koji okružuju zube, i mnoge druge bolesti. Upotreba duvana utiče i na reproduktivne organe, pa tako može uticati i na smanjenje plodnosti.

Istraživanja među odraslom populacijom i među mladima pokazuju porast upotrebe nikotinskih proizvoda, bez smanjenja zastupljenosti pušenja u poslednjoj deceniji. Rezultati istraživanja o upotrebi duvanskih i srodnih proizvoda među populacijom starosti 18–64 godine u Republici Srbiji, koje je sproveo Institut za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut” u decembru 2023. godine, pokazuju da više od trećine stanovnika (37,9%) starosti 18–64 godine puši cigarete, kao i da je veliki procenat stanovništva izložen duvanskom dimu kako u sopstvenom stanu tako i na mestima gde izlazi. Prema podacima ovog istraživanja u trećini (33,2%) domaćinstava u Srbiji pušenje je dozvoljeno u svim prostorijama, dok u manje od petine (17,6%) domaćinstava pušenje nigde nije dozvoljeno.

Prema podacima Evropskog školskog istraživanja o upotrebi psihoaktivnih supstanci među učenicima u Republici Srbiji koje je Institut za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut” sproveo u 2024. godini, u Srbiji cigarete puši više od četvrtine mladih (27,0%) starosti 15–16 godina, dok trećina njih (34,4%) aktivno koristi elektronske cigarete.

U okviru obeležavanja Nacionalnog dana bez duvana sprovode se aktivnosti u cilju podizanja svesti javnosti o štetnim efektima i javnozdravstvenim posledicama upotrebe duvanskih i nikotinskih proizvoda, izloženosti duvanskom dimu i aerosolima drugih proizvoda koji sadrže nikotin. Posebno se ističe značaj i mere prevencije otpočinjanja upotrebe duvanskih i nikotinskih proizvoda, kao i odvikavanja od pušenja.

Preuzeto sa sajta Instituta za javno zdravlje „Dr Milan Jovanović Batut“.